Nhà báo trong cuộc phòng chống tiêu cực

 Nhà báo trong cuộc phòng chống tiêu cực

Tiêu cực được hiểu là những hành vi phạm pháp hoặc trái luân thường đạo lý nhằm mục đích xâm hại lợi ích của quốc gia, cộng đồng và cá nhân thì trách nhiệm phòng chống tiêu cực trước hết thuộc về các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp, rộng ra là của toàn xã hội, chứ không riêng gì của báo chí. 

Báo chí có đặc điểm là thông tin công khai, rộng rãi và nhanh chóng. Còn cái tiêu cực, bao hàm cả cái xấu và cái ác, trong một số trường hợp, tỏ ra coi thường pháp luật nhưng lại rất ngán ngại bị báo chí phát hiện và thông tin. Một phần sức mạnh xã hội của báo chí nằm ở chỗ nó có thể công khai những bí mật mà nó điều tra được. Cho nên báo chí có lợi thế nhất định trong việc phòng chống tiêu cực. Hơn nữa, trong khi giới thiệu và ngợi ca cái tốt, báo chí không thể không phơi bày và phê phán đối với cái tiêu cực. Đó như hai mặt của một bàn tay làm nên giá trị và tính hấp dẫn của thông tin báo chí. Ở không ít nhà báo, chống tiêu cực còn là động lực thôi thúc anh ta bước vào nghề và dần dà trở thành một phần trong lý tưởng sống và viết của anh ta. 

Ở Việt Nam hiện nay, khi tiêu cực đang bùng phát ở mọi lĩnh vực (giao thông, thương mại, xây dựng, y tế, giáo dục…) và gặm nhấm cơ thể chưa lành lặn vì chiến tranh kéo dài của đất nước, khi tham nhũng trở thành quốc nạn cản bước phát triển của xã hội thì không nhà báo chân chính nào có thể đứng ngoài cuộc đấu tranh phòng chống tiêu cực, tham nhũng. Thực tế cho thấy, báo chí Việt Nam trong thời gian qua đã góp phần không nhỏ vào thành quả chống tiêu cực, tham nhũng của cả nước.

Gần đây một số cá nhân giữ trọng trách trong Đảng và Chính phủ thường kêu gọi báo chí “tiên phong”, “xung kích” trong nhiệm vụ chống tiêu cực, tham nhũng. Đó là tín hiệu và điều kiện rất khích lệ để nhà báo thể hiện trách nhiệm công dân của mình trước những cái xấu trong xã hội. Tuy nhiên, nhà báo cần tự nhận thức giới hạn trách nhiệm của mình trong quá trình tác nghiệp nói chung và trong lĩnh vực phòng chống tiêu cực, tham nhũng nói riêng. Báo chí chỉ đóng vai trò là người thông tin hoạt động của các cơ quan công quyền; và bằng tin tức thu thập được, báo chí có thể cung cấp cho các cơ quan công quyền để các cơ quan này thực thi chức năng, nhiệm vụ của mình. Báo chí không có những điều kiện pháp lý rộng rãi để thực hiện điều tra như các nhân viên cảnh sát hay nhân viên tòa án. Do vậy, khi mà cơ quan điều tra và cơ quan phòng chống tiêu cực, tham nhũng trong một thời gian dài tuyên bố rằng đã không phát hiện và xử lý vụ tiêu cực, tham nhũng nào nơi mình phụ trách thì đòi hỏi báo chí “tiên phong”, “xung kích” trên mặt trận chống tiêu cực, tham nhũng sẽ trở thành một thách đố đối với nhà báo.

 Những thông tin về các vụ việc tiêu cực mà báo chí độc lập điều tra được, xét cho cùng chỉ là những chứng cứ ban đầu chứ chưa phải là bằng chứng pháp lý mà dựa vào đó có thể kết tội người khác. Dĩ nhiên, báo chí phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính xác thực của thông tin mà mình đăng tải. Trường hợp này, các cơ quan thực thi pháp luật nên xem báo chí là đối tác, để từ đó, thực hiện cuộc điều tra riêng theo quyền hạn, chức năng và chuyên môn của mình. Đôi lúc thấy cơ quan này, tổ chức nọ “yêu cầu báo chí cung cấp chứng cứ” về một vụ tiêu cực, tham nhũng nào đó, độc giả không khỏi ái ngại cho nghề báo. Tại sao các cơ quan không hợp tác với báo chí để điều tra và sau đó đánh giá mức độ chính xác của thông tin báo chí; để có sự động viên thích đáng hoặc buộc báo chí phải cải chính công khai, rõ ràng theo luật định? Báo chí không phải là một định chế siêu quyền lực, nó không thể thay thế các cơ quan công quyền và cũng không thể trực tiếp làm thay đổi trật tự vận hành của xã hội.

Về nguyên tắc, khi tòa chưa tuyên án thì công dân chưa có tội, họ chưa phải là can phạm. Khi viết về đề tài chống tiêu cực, tham nhũng, nhà báo cần cẩn trọng khi dùng các đại từ có tính áp đặt hoặc có tính miệt thị đối với các nhân vật được đề cập. Báo chí có thể phê phán chứ không có quyền kết án. Những người gây ra tiêu cực, tham nhũng phần lớn đều bị pháp luật trừng phạt, bị xã hội lên án. Như thế họ đã trả nợ cho tội lỗi của mình. Ai cũng có gia đình, bạn bè, xóm giềng, họ mạc. Nhà báo nên nhạy cảm hơn về ngòi bút của mình: nó có thể gây ra những chấn thương tinh thần dai dẳng cho người khác, dù người đó đang là người xấu, đang là người có tội. Viết về cái xấu và cái ác cũng đòi hỏi nhà báo ý thức sâu sắc tính nhân bản, nhân đạo như khi viết về cái tốt và điều thiện.

Nguyễn Hà
Góp ý
Họ và tên: *  
Email: *  
Tiêu đề: *  
Mã xác nhận:
 
 
RadEditor - HTML WYSIWYG Editor. MS Word-like content editing experience thanks to a rich set of formatting tools, dropdowns, dialogs, system modules and built-in spell-check.
RadEditor's components - toolbar, content area, modes and modules
   
Toolbar's wrapper  
Content area wrapper
RadEditor's bottom area: Design, Html and Preview modes, Statistics module and resize handle.
It contains RadEditor's Modes/views (HTML, Design and Preview), Statistics and Resizer
Editor Mode buttonsStatistics moduleEditor resizer
 
 
RadEditor's Modules - special tools used to provide extra information such as Tag Inspector, Real Time HTML Viewer, Tag Properties and other.